Search

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Σύντομη Ιστορία ΤΟΥ ΑΙΓΙΝΗΤΕΙΟΥ

To Αιγινήτειο Νοσοκομείο εγκαινιάστηκε το 1904 και λειτουργεί από τις 13 Μαρτίου του 1905 μέχρι σήμερα.

Ιδρυτής του είναι ο καθηγητής Μιχαήλ Κατσαράς (1860-1939), ο οποίος με το βασιλικό διάταγμα της 19.7.1904 χρησιμοποίησε για τον σκοπό αυτό το κληροδότημα του καθηγητή της Ειδικής Νοσολογίας και Θεραπευτικής Διονυσίου Αιγινήτου.

Το Νοσοκομείο αρχικά στέγασε την ενιαία έδρα Νευρικών και Φρενικών (Ψυχικών) Νοσημάτων του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) εως το 1963 οπότε αυτή χωρίσθηκε στις έδρες της Νευρολογίας και της Ψυχιατρικής ακολουθώντας την γενική Ευρωπαϊκή και διεθνή εξέλιξη.

Το Αιγινήτειο λειτούργησε σαν χώρος εξέτασης και νοσηλείας οξέων νευρολογικών και ψυχικών νοσημάτων, αποκλείοντας την υποδοχή των χρόνιων ασθενών. Αρχικά διέθετε 24 κλίνες. Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική του 1938 είχε χωρητικότητα 112 κλινών και το 1965 έφτασε τις 176 κλίνες (83 για την Νευρολογική και 93 για την Ψυχιατρική κλινική).

Η άσκηση των φοιτητών αρχικά γινόταν σε ένα πολύ περιορισμένο αριθμό κλινών που προορίζονταν για άπορους ασθενείς (όπως εφαρμόζετο έως και πρόσφατα σε πανεπιστημιακά νοσοκομεία της Εσπερίας) αργότερα όμως γενικεύτηκε σε όλο το νοσοκομείο.

Δεν έχουμε αρκετά στοιχεία για την ιστορία του ιδρύματος εκτός από το γεγονός ότι διατήρησε την πρωτοκαθεδρία στην Ελληνική Νευρολογία και Ψυχιατρική. Στην προσφώνηση του Μ. Γιαννήρη για την τριακονταετία του Μ. Κατσαρά αναφέρεται «…..ότι αυτός είχε αναπτύξει το Αιγινήτειο σαν χώρο οξέων ψυχικών νοσημάτων και ελαφρών περιπτώσεων οι οποίοι εισάγονταν χωρίς περίπλοκες διοικητικές διαδικασίες». Ο ίδιος ο Μ. Κατασαράς είχε υποστηρίξει στο συνέδριο του Μιλάνου το 1906 τον χωρισμό των Οξέων Ψυχικών Νοσημάτων από τα χρόνια.

Το 1911 ο γάλλος επισκέπτης ψυχίατρος L.Libert μίλησε κολακευτικά, τόσο για την οργάνωση του νοσοκομείου, όσο και για την αφθονία του προσωπικού – 25 νοσοκόμους για 44 παρόντες ασθενείς και 150 περίπου νοσηλείες κατ’ έτος.

Ο πρώτος όροφος του πρώτου (έμπροσθεν) κτιρίου δεχόταν τους αρρώστους της πρώτης θέσης (πέντε δωμάτια μεγάλα με 2-3 αρρώστους στο καθένα). Αναλογούσαν τρεις νοσοκόμοι σ’ αυτούς τους ασθενείς. Οι νοσοκόμοι διέθεταν δωμάτια απέναντι απ’ αυτά των αρρώστων.

Στο ισόγειο του ιδίου κτιρίου ήταν τα δωμάτια της τρίτης θέσης τα οποία κατά την περιγραφή του Libert ήταν πολύ καθαρά αλλά σκυθρωπά. Δίπλα ήταν τα λουτρά και η αίθουσα της ηλεκτροσπασμοθεραπείας. Στον ημιώροφο του κτιρίου αριστερά τα διάφορα γραφεία, δεξιά το φαρμακείο και ένα άβολο αμφιθέατρο. Στο πίσω κτίριο στον ημιώροφο και δεξιά ο Libert είδε μικρά δωμάτια για τους ψυχοπαθείς της τρίτης τάξης, ένα δωμάτιο νοσοκόμου κι ένα θάλαμο με 10 κρεβάτια για άνδρες με νευρολογικά περιστατικά. Στο βάθος του διαδρόμου μία κουζίνα, αριστερά κελιά για τους έξαλλους και δεξιά μία αίθουσα υδροθεραπείας, μία αίθουσα για λουτρά ιαματικά, και μια άλλη για κοινά λουτρά απόλυτα εκσυγχρονισμένη με λουτήρες από μάρμαρο.

Στον πρώτο όροφο δεξιά και αριστερά υπήρχαν έξι δωμάτια των δύο κρεβατιών για τους άνδρες και τις γυναίκες της πρώτης και δεύτερης τάξης αντίστοιχα. Ο L. Ο Libert εύρισκε λυπηρό αυτόν τον συγχρωτισμό ψυχιατρικών και νευρολογικών περιστατικών που παρατήρησε στο Αιγινήτειο.

Το νοσοκομείο, για πολλά χρόνια και περίπου ως την δεκαετία του 1950 επιβάρυνε ελάχιστα τον προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου, καθώς με τα έσοδα του κληροδοτήματος του Διονυσίου Αιγινήτη και τα νοσήλια κάλυπτε το μεγαλύτερο τμήμα των αναγκών ενός ολιγάριθμου προσωπικού. Η μεγάλη του ανάπτυξη στη συνέχεια απαίτησε και την ανάλογη επέκταση των σχετικών προϋπολογισμών του Πανεπιστημίου. 

Το Εργαστήριο για αναλύσεις αίματος και εγκεφαλονωτιαίου υγρού λειτούργησε από το 1923 όμως ο οργανωμένος και εξελιγμένος εργαστηριακός τομέας αναπτύχθηκε ουσιαστικά πολύ αργότερα. Το Εργαστήριο της εγκεφαλογραφίας λειτούργησε από το 1953 και τα άλλα Ερευνητικά Εργαστήρια μετά το 1966.

(Αρκετά στοιχεία ελήφθησαν από το βιβλίο - Ιστορία της Ψυχιατρικής στην Ελλάδα, Δ. Πλουμπίδης εκδόσεις ΕΞΑΝΤΑΣ 1995).

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Κατά τη διάρκεια των πρώτων 58 χρόνων, η άσκηση της Ακαδημαϊκής Ψυχιατρικής στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο ήταν συνυφασμένη με τις ψυχιατρικές αντιλήψεις και θεραπευτικές πρακτικές εκείνης της περιόδου που χαρακτηρίζονταν από τις επικρατούσες κοινωνικές συνθήκες και τις επακόλουθες προκαταλήψεις για τις ψυχικές διαταραχές. Παρά τις συνθήκες εκείνες, το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό έκανε κάθε προσπάθεια για την καλλίτερη δυνατή φροντίδα προς τους ασθενείς και η Ψυχιατρική Κλινική υπήρξε πρωτοπόρο στην εισαγωγή στην Ελλάδα των αναγνωρισμένων θεραπευτικών μεθόδων όπως: Υδροθεραπεία, Πυρετοθεραπεία, Σοκ με ένεση Καρδιαζόλης και Ινσουλίνης και Ηλεκτροθεραπεία με γαλβανικά και φαραδικά ρεύματα. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν η πρώτη κλινική που εισήγαγε την Ηλεκτροσπασμοθεραπεία (ΗΣΘ) και την σύγχρονη Ψυχοφαρμακολογία.

Παράλληλα η προπτυχιακή και μεταπτυχιακή εκπαίδευση στην Ψυχιατρική παρείχε τις βασικές γνώσεις για την άσκηση όχι μόνο των ιατρών αλλά και άλλων επαγγελματιών ψυχικής υγείας στη χώρα μας, εκείνη την περίοδο.

Η ίδρυση το 1963 της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών ως αυτόνομης κλινικής σηματοδοτεί ουσιαστικά την ανάπτυξη της σύγχρονης ψυχιατρικής στην Ελλάδα. Κατά την περίοδο της λειτουργίας της υπό τη διεύθυνση του καθηγητού Δημητρίου Κουρέτα (1964 - 1966), η Ψυχιατρική απέκτησε διακριτή ταυτότητα, επεξέτεινε το γνωστικό της πεδίο και εμπλουτίστηκε με τις βασικές κοινωνικές και ανθρωπιστικές της διαστάσεις. Σημαντικό βήμα αυτής της περιόδου ήταν το άνοιγμα των θαλάμων νοσηλείας και η δυνατότητα κινητοποίησης των νοσηλευόμενων στους εξωτερικούς χώρους του Νοσοκομείου.

Η πλήρης ανάπτυξη της Ψυχιατρικής Κλινικής του Αιγινητείου Νοσοκομείου ανάγεται στα έτη 1970-1996, όπου συνέβη αποφασιστική πρόοδος σε όλους τους τομείς της Ψυχιατρικής. Κατά την περίοδο της 25ετούς διεύθυνσης του Καθηγητού Κώστα Στεφανή (1971 - 1996). αναπτύχθηκαν οι σύγχρονες κλινικές και εργαστηριακές δραστηριότητες, ευοδώθηκε η έρευνα, ενισχύθηκε το τότε πρόσφατο άνοιγμα στην ψυχανάλυση και την κοινωνική εργασία, και αναπτύχθηκαν μονάδες εντός και εκτός του νοσοκομείου που αφορούσαν τόσο στην Κοινωνική και Κοινοτική Ψυχιατρική, όσο και στην ψυχοκοινωνική αποκατάσταση. Αυτήν την περίοδο δημιουργήθηκαν οι δομές ανοιχτής ψυχιατρικής περίθαλψης, όπως το Νοσοκομείο Ημέρας (1977) και το Κοινοτικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής Βύρωνα - Καισαριανής (1978). Επίσης, αναπτύχθηκαν και διευρύνθηκαν τα ψυχοθεραπευτικά προγράμματα με την εφαρμογή νέων ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων στη θεραπεία των ασθενών όπως Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας, Θεραπείας Οικογένειας, Θεραπείας Συμπεριφοράς κλπ. Παράλληλα ιδρύθηκε ερευνητικό κέντρο που στέγασε τα ερευνητικά εργαστήρια Νευροφυσιολογίας, Νευροψυχοφαρμακολογίας και άλλων Νευροεπιστημών. Κατασκευάστηκε κτήριο για τα Εξωτερικά Ιατρεία (1984) και αναβαθμίσθηκε και διευρύνθηκε η λειτουργία τους με τη δημιουργία Ειδικών Ιατρείων για ορισμένες ψυχικές διαταραχές που χρήζουν εξειδικευμένης φροντίδας. Σημαντική εξέλιξη της περιόδου εκείνης ήταν η ανάπτυξη του μεταπτυχιακού προγράμματος εκπαίδευσης στην Ψυχιατρική, που αφορούσε σε όλο το φάσμα των κλινικών υπηρεσιών που παρείχε πλέον η Κλινική, καθώς και ο εμπλουτισμός της εκπαίδευσης με την ενσωμάτωση των ποικίλων ψυχοθεραπευτικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Κατά την θητεία του κ. Στεφανή σημαντική υπήρξε η προώθηση νέων επιστημόνων και η ενθάρρυνση τους για μεταπτυχιακές σπουδές σε σημαντικά πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής με αποτέλεσμα την εν τέλει σύσταση κλινικού προσωπικού με πρωτοπόρες, υψηλές και διεθνείς κλινικές και ερευνητικές προδιαγραφές και αναγνώριση. Εκτός όλων των άλλων, με την εκλογή του διευθυντού της κλινικής κ. Κώστα Στεφανή σαν προέδρου της Παγκόσμιας Ψυχιατρικής Εταιρείας (1983-1989), η Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική κλινική είχε την ευκαιρία να πρωτοστατήσει και να επιμεληθεί σημαντικών παγκόσμιων ψυχιατρικών συνεδρίων και επιστημονικών συναντήσεων στη χώρα μας.

Η πρόοδος της Κλινικής συνεχίσθηκε κατά το διάστημα 1996-2003 υπό την διεύθυνση του Καθηγητού Γεωργίου Χριστοδούλου. Κατά την περίοδο αυτή επεκτάθηκαν οι δομές της Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής με τη δημιουργία της μονάδας αναδόχων οικογενειών, της μονάδας αντιμετώπισης των ουσιοεξαρτήσεων σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και της μονάδας τηλεφωνικής βοήθειας SOS. Παράλληλα, κατά την περίοδο αυτή, η Κλινική επέδειξε πλούσιο συγγραφικό έργο, ενώ το μεταπτυχιακό εκπαιδευτικό της πρόγραμμα εναρμονίσθηκε με τις προδιαγραφές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψυχιατρικής.

Η παραγωγική πορεία της Κλινικής συνεχίσθηκε κατά το επόμενο έτος (2003 - 2004) όταν τη διεύθυνση της Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής ανέλαβε ο καθηγητής κ. Ανδρέας Ραμπαβίλας. Σημαντική πρωτοβουλία αυτής της περιόδου ήταν η συστηματική οργάνωση των επιμέρους τμημάτων ψυχοθεραπείας σε ενιαίο φορέα.

Η εξέλιξη της Ψυχιατρικής Κλινικής στη διάρκεια όλων αυτών των 40 ετών, εκφράσθηκε με πολύπλευρο ερευνητικό και συγγραφικό έργο που είχε ως αποτέλεσμα τη διεθνή επιστημονική αναγνώριση της κλινικής και την ανάπτυξη συνεργασιών με άλλα διεθνή ακαδημαϊκά και ερευνητικά κέντρα.

Η δημιουργική και πλούσια ιστορική διαδρομή της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, συνεχίστηκε με την ανάληψη της διεύθυνσης της Κλινικής από τον Καθηγητή κ. Κώστα Σολδάτο (2004-2007).

Υπό την νέα διεύθυνση της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών από τον καθηγητή κ. Γεώργιο Παπαδημητρίου (2007-     ) συνεχίζεται η ερευνητική συγγραφική και εκπαιδευτική πορεία αυτής της κλινικής με αυξανόμενο ρυθμό όπως δείχνουν οι επίσημοι αριθμοί.

Καθηγητές Νευρολογίας και Ψυχιατρικής :

Μιχαήλ Κατσαράς: Εντεταλμένος υφηγητής Νευρολογίας και Ψυχιατρικής : 1883 – 1893 και τακτικός καθηγητής: 1893–1930 (απομακρύνθηκε από το 1909 ως το 1912)

Γεώργιος Παμπούκης: 1934 1955.

Ιωάννης Πατρίκιος: 1957-1962


Μετά τον Ιωάννη Πατρίκιο η έδρα παύει να είναι ενιαία.
 

Καθηγητές Ψυχιατρικής

Δημήτριος Κουρέτας: 1964-1968

Γεώργιος Φιλιππόπουλος: Εντεταλμένος υφηγητής: 1969-1970

Κωνσταντίνος Ν. Στεφανής:1971-1996

Γεώργιος Ν. Χριστοδούλου: 1996-2003

Ανδρέας Ν. Ραμπαβίλας: 2003-2004

Κωνσταντίνος Ρ. Σολδάτος: 2004-2007

Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου: 2007-

Τελευταίες Ανακοινώσεις

«Εγκέφαλος και Συμπεριφορά»
 

Για περισσότερες πληροφορίες πιέστε εδώ...
Για την αίτηση συμμετοχής πίεστε εδώ...

Για το πρόγραμμα μαθημάτων πίεστε εδώ...